Eldəniz Həsənov,
Gəncə şəhər Dövlət Yol Polisi Şöbəsinin rəisi

2024-cü il 26 fevral tarixində Azərbaycan xalqının yaddaşına qızıl hərflərlə yazılan tarixi bir hadisə baş verdi. İlk dəfə olaraq Xocalı soyqırımı qurbanlarının əziz xatirəsi artıq işğaldan azad edilmiş Xocalı şəhərində anıldı. Bu mərasim yalnız bir anım tədbiri deyildi; bu, həm də 32 il davam edən nisgilin, ağrının və ədalət axtarışının mənəvi zirvəsi idi. Uzun illər düşmən tapdağı altında qalan torpaqlarda Azərbaycan xalqının yenidən ayaq basması, şəhidlərin ruhuna doğma yurdda dualar oxunması milli qürurun təntənəsinə çevrildi. Xocalıda keçirilən anım mərasimi həm tarixə ehtiram, həm də gələcəyə inam mesajı idi.

Həmin gün Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev Xocalı şəhərində Xocalı Soyqırımı Memorialının təməlini qoydu. Dövlət başçısının iştirakı ilə atılan bu təməl daşı təkcə bir memarlıq kompleksinin başlanğıcı deyil, həm də tarixi ədalətin bərpasının simvolu oldu. Prezident rayon ictimaiyyəti ilə görüşündə xüsusi vurğuladı ki, memorial kompleksin layihəsi əslində illər öncə hazır idi. Hətta onun Bakıda, Xocalı soyqırımı abidəsinin yanında inşa olunması üçün yer də müəyyənləşdirilmişdi. Lakin uzaqgörən siyasi baxış bu layihənin məhz azad Xocalıda reallaşdırılmasını zəruri edirdi.

Dövlət başçısının strateji baxışı ondan ibarət idi ki, Xocalı soyqırımı qurbanlarının xatirəsi yalnız paytaxtda deyil, məhz faciənin baş verdiyi torpaqda əbədiləşdirilməlidir. Bu qərar dərin siyasi və mənəvi məna daşıyırdı. Çünki Xocalı azad edilmədən, həmin torpaqlarda Azərbaycan bayrağı dalğalanmadan inşa olunacaq hər hansı memorial natamam olardı. Prezidentin 2003-cü ildən etibarən həyata keçirdiyi siyasətin mərkəzində məhz torpaqlarımızın azadlığı, ərazi bütövlüyünün bərpası dayanırdı. Bütün iqtisadi, hərbi və diplomatik resurslar bu ali məqsədə doğru istiqamətləndirilmişdi.

2003–2020-ci illər ərzində Azərbaycan həm iqtisadi gücünü artırdı, həm də ordu quruculuğu sahəsində mühüm nailiyyətlər əldə etdi. Güclü iqtisadiyyat güclü ordu prinsipinə əsaslanan siyasət nəticəsində Silahlı Qüvvələrimiz regionun ən qüdrətli ordularından birinə çevrildi. Müasir silah və texnologiyalarla təchiz olunan ordu, peşəkar kadr heyəti və yüksək döyüş ruhu 2020-ci ildə öz sözünü dedi. 17 il davam edən sistemli və məqsədyönlü hazırlıq işləri nəticəsində Azərbaycan öz tarixi missiyasını yerinə yetirməyə hazır vəziyyətə gəldi.

2020-ci ilin sentyabr-noyabr aylarında baş verən və tarixə Vətən müharibəsi kimi düşən 44 günlük savaş Azərbaycanın qətiyyətinin və siyasi iradəsinin parlaq təcəssümü oldu. Bu müharibə nəticəsində 30 ilə yaxın işğal altında qalan torpaqlarımızın böyük hissəsi azad edildi. Xalq-ordu birliyi, Prezidentin qətiyyətli rəhbərliyi və Ali Baş Komandanın dəmir yumruq siyasəti nəticəsində düşmən kapitulyasiya aktına imza atmağa məcbur oldu. Bu qələbə təkcə hərbi uğur deyil, həm də beynəlxalq hüququn bərpası idi.

Uzun illər ərzində Azərbaycan dövləti beynəlxalq ictimaiyyətə “Xocalıya ədalət!” çağırışı ilə müraciət etmişdi. Bu istiqamətdə xüsusilə Heydər Əliyev Fondu tərəfindən həyata keçirilən genişmiqyaslı kampaniyalar mühüm rol oynadı. Dünyanın müxtəlif ölkələrində keçirilən tədbirlər, sərgilər, konfranslar və nəşr olunan kitablar Xocalı həqiqətlərinin yayılmasına xidmət etdi. Bir sıra ölkələr bu faciəni soyqırımı kimi tanısa da, beynəlxalq miqyasda tam ədalət hələ də təmin olunmamışdı.

Təəssüf ki, bəzi böyük dövlətlər və nüfuzlu beynəlxalq təşkilatlar Xocalı soyqırımına lazımi hüquqi-siyasi qiymət vermədilər. Erməni lobbisinin təsiri altında olan müəyyən dairələr bu cinayətin üstünün ört-basdır edilməsinə çalışdılar. Lakin Azərbaycan dövləti prinsipial mövqeyindən geri çəkilmədi. Diplomatik müstəvidə aparılan mübarizə ilə yanaşı, hərbi-siyasi qətiyyət də nümayiş etdirildi və nəticədə ədalət meydanda bərpa olundu.

2023-cü ilin sentyabrında həyata keçirilən lokal xarakterli antiterror tədbirləri nəticəsində Azərbaycanın suverenliyi bütün ərazilərində tam bərpa olundu. Separatizmin kökü kəsildi, qanunsuz silahlı birləşmələr tərksilah edildi. Bu, dövlətin suveren hüququnun təmin olunması və konstitusiya quruluşunun bərpası idi. Artıq Azərbaycan öz ərazilərində tam nəzarəti bərpa edərək yeni inkişaf mərhələsinə qədəm qoydu.

2023-cü il oktyabrın 15-də Prezident İlham Əliyevin Xocalıda Azərbaycan Bayrağını ucaltması isə tariximizin ən qürurlu anlarından biri oldu. Bu hadisə yalnız simvolik akt deyildi; bu, 32 illik mübarizənin, minlərlə şəhidin qanının yerdə qalmadığının sübutu idi. Xocalıda dalğalanan üçrəngli bayraq bütün dünyaya göstərdi ki, Azərbaycan öz torpaqlarında əbədi və dönməz şəkildə sahibdir.

Bu gün azad Xocalıda quruculuq işləri aparılır, infrastruktur bərpa olunur, həyat yenidən canlanır. Xocalı artıq təkcə faciənin deyil, həm də dirçəlişin, qayıdışın və qələbənin rəmzidir. Xocalıda ucaldılacaq Soyqırımı Memorialı gələcək nəsillərə tariximizi unutdurmamaq, həqiqətləri yaşatmaq və milli birliyimizi möhkəmləndirmək missiyasını daşıyacaq. Azərbaycan xalqı sübut etdi ki, ədalət geciksə də, gec-tez təntənə ilə bərpa olunur və tarixi yaddaş heç zaman silinmir.